Statistics by NACE Classification

NACE sınıflaması nedir, IPC ile farkı nedir?

NACE, ekonomik faaliyetlerin (imalat, ulaştırma, bilgi ve iletişim gibi) istatistiksel olarak sınıflandırılması için kullanılan Avrupa kökenli bir kodlama sistemidir. Firmalar, istihdam ve üretim verileri çoğu zaman bu kodlarla sektörlere ayrılır.

Patentler ise bu sistemle değil, Uluslararası Patent Sınıflandırması (IPC) ile sınıflandırılır. IPC, buluşun hangi teknik alana ait olduğunu belirtir; hiyerarşik yapısı bölüm, sınıf, alt sınıf ve gruplardan oluşur (sekiz bölüm ve yaklaşık 70.000 alt sınıf). Bir buluşun teknik alanı ile onu kullanacak sektör aynı şey olmadığından iki sistem arasında dönüşüm gerekir.

TÜRKPATENT'in NACE istatistikleri bu boşluğu doldurur: IPC kodlarını, dönüşüm tablosunda karşılık gelen NACE sınıflarına bağlayarak patent ve faydalı model faaliyetini sektörel bir görünümle sunar. Böylece teknik bir veri, sanayi ve ekonomi istatistikleriyle yan yana okunabilir hale gelir.

Veriler nasıl hazırlanıyor? Yöntem notları

Sayfadaki açıklamaya göre veriler, 12.01.2026 tarihli IPC-NACE dönüşüm tablosu (IPC-NACE Uyum Tablosu) esas alınarak hazırlanmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken birkaç kural vardır.

• Çoklu IPC sınıfı: Bir başvuru birden fazla IPC sınıfına sahipse her sınıf ayrı ayrı sayılır ve karşılık gelen NACE sınıfıyla eşleştirilir. Dolayısıyla bir başvuru birden fazla sektörde görünebilir.
• Tarih esası: Başvuru verileri başvuru tarihine, tescil verileri tescil tarihine göre hazırlanır.
• Yerli-yabancı ayrımı: Orijin bilgisi, ilgili başvurunun ilk başvuru sahibinin adres bilgisine göre belirlenir.

İlk kuraldan çıkan sonuç önemlidir: NACE tablolarındaki sektör toplamları, toplam başvuru sayısıyla birebir örtüşmeyebilir; çünkü çok sınıflı başvurular birden çok satırda yer alır. Sektör toplamlarını toplam başvuru sayısı gibi yorumlamayın.

Sayfadaki istatistik dosyaları neleri kapsıyor?

Sayfada indirilebilir sekiz dosya ve bir dönüşüm tablosu vardır. Dosyalar aşağıdaki gibi gruplanabilir.

Dosyalar Excel biçimindedir; 2006-2025 dönemini kapsadığı dosya adlarından anlaşılır. Her dosyanın içindeki satır ve sütun düzeni için dosyanın kendi açıklama sayfasına bakmak gerekir. Dosya boyutları kabaca 75 ile 173 KB arasındadır, dönüşüm tablosu en büyük dosyadır.

Excel dosyalarıyla çalışırken pratik birkaç öneri: ham dosyanın bir kopyasını alıp onun üzerinde çalışın, filtre ve özet tablo özelliklerini kullanarak yıl ve sektör bazında toplamları kendiniz hesaplayın, yerli ve yabancı dosyaları ayrı sekmelerde tutarak karşılaştırma tabloları oluşturun. Başlık satırlarını ve dipnotları atlamayın; çünkü dosya içindeki açıklamalar sayım yöntemi hakkında ek bilgi verebilir.

Dosyayı güncel tutmak için TÜRKPATENT'in yeni sürümü yayımlayıp yayımlamadığını düzenli olarak kontrol edin. Eski bir dosya ile yeni bir dönüşüm tablosunu birleştirirseniz sektör eşleşmeleri tutarsız çıkabilir.

NACE istatistiklerini kimler, nasıl kullanır ve nasıl yorumlar?

Bu veriler en çok üç kitleye hizmet eder. Araştırmacılar ve politika yapıcılar, hangi sektörlerin patent yoğun olduğunu, yerli ve yabancı başvuru sahiplerinin hangi alanlarda öne çıktığını görebilir. Firmalar, kendi sektörlerinde teknolojik faaliyetin ve rekabetin düzeyini anlamak için kullanabilir. Danışmanlar ve Ar-Ge birimleri ise yeni bir buluşun hangi sektörlerde sahiplenildiğini değerlendirirken bu tablolardan yararlanır.

Doğru kullanım için önce ilgilendiğiniz teknolojinin IPC sınıfını belirleyin, dönüşüm tablosunda hangi NACE sınıfına bağlandığına bakın, ardından yerli veya yabancı başvuru ya da tescil dosyasında o sektörün satırını bulun. Zaman içindeki değişimi görmek için yıllık sütunları karşılaştırabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar şunlardır: başvuru ve tescil dosyalarını aynı kefeye koymak, çoklu IPC nedeniyle oluşan tekrarları dikkate almamak ve yerli-yabancı ayrımını vatandaşlık sanmak.

İkinci önemli konu, eşleştirmenin birebir olmayışıdır. Bir IPC sınıfı, ilgili olduğu sektör ya da sektörlerle dönüşüm tablosunda ilişkilendirilir; ancak bir buluşun fiilen hangi sektörde kullanılacağı başvuru aşamasında belli olmayabilir. Bu yüzden NACE dağılımı, bir buluşun gelecekteki ticari kullanımının kesin bir göstergesi değil, teknik sınıflamaya dayalı bir yaklaşımdır.

Üçüncü olarak, uzun bir zaman serisinde (örneğin 2006-2025) IPC ve NACE sınıflamalarının güncellenmesi, yıllar arasındaki karşılaştırmayı etkileyebilir. Her güncel dönüşüm tablosu sonuçları değiştirebileceğinden, farklı yıllarda indirilmiş dosyaları aynı seride birleştirmeyin.

Veriler bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya yatırım kararlarında kesin değerler için TÜRKPATENT yayınları esas alınmalıdır.

Bir örnekle özetlersek: elektronik bir cihaz hem 'elektrik makineleri' hem 'bilgi işlem' alanıyla ilişkili IPC sınıfları taşıyorsa, iki farklı sektör satırında birer kez sayılabilir. Bu, gerçekte tek bir başvurunun tablolarda iki kez görünmesi demektir. Sektör payı hesaplıyorsanız, paydayı toplam başvuru sayısı değil, tablodaki toplam eşleşme sayısı olarak almanız daha tutarlıdır.

Örnek bir okuma: bir teknoloji alanı için NACE analizi nasıl yapılır?

Diyelim ki akıllı sulama sistemleri geliştiren bir şirket, bu alanda patent faaliyetinin sektörel dağılımına bakmak istiyor. Önce buluşun muhtemel IPC sınıflarını belirlemesi gerekir; bu işte patent araştırmasını bilen bir vekilden veya Kurumun sınıflandırma kılavuzlarından yararlanılabilir. Ardından dönüşüm tablosunda bu IPC sınıflarının hangi NACE sınıflarına bağlandığına bakılır.

Sonraki adımda ilgili NACE satırları yerli ve yabancı başvuru dosyalarında bulunur. Örneğin yabancı başvuruların yerli başvurulara oranı yüksekse, bu alanda uluslararası firmaların Türkiye'de patent koruması aradığı sonucuna varılabilir. Yıllık seriler ise alanın büyüyüp büyümediğini gösterir. Burada verilen örnek yalnızca yöntemi anlatmaktadır; sayfada bu alana ilişkin bir rakam yoktur.

Analizin sonunda, aynı başvuru birden fazla IPC sınıfında yer aldığı için her sektör satırının ayrı ayrı sayıldığını, dolayısıyla satırların birbiriyle toplanamayacağını not etmek gerekir.