Hakkımızda

TÜRKPATENT nedir ve ne iş yapar?

TÜRKPATENT, bir buluşun, markanın, tasarımın ya da yöresel bir ürün adının Türkiye’de resmî olarak koruma altına alındığı kurumdur. Bir başvuru yaptığınızda dosyanız Kurumun ilgili dairesinde kaydedilir, araştırılır, incelenir, değerlendirilir ve şartlar sağlanıyorsa tescil edilir. Bu nedenle sınai mülkiyet haklarının hukuki dayanağı, çoğu zaman Kurumun tuttuğu sicildir.

Kurum yalnızca ilk tescil işlemi yapmaz. Tescilden sonra doğan işlemleri de yürütür: lisans verme, devir, rehin ya da unvan ve adres değişikliği gibi kayıtlar sicile işlenir. Böylece bir hakkın bugün kime ait olduğu ve üzerinde hangi sözleşmelerin bulunduğu kamuya açık biçimde izlenebilir. Başvuru sahibi açısından bu, hem hakkın kanıtlanması hem de üçüncü kişilerin sicile bakarak güvenle işlem yapabilmesi anlamına gelir.

Kurum ayrıca ilan, tasnif (sınıflandırma) ve sicil işlemlerini yapar. Tasnif; markalarda Nice, tasarımlarda Locarno, patentlerde ise IPC gibi uluslararası sınıflandırma sistemlerine göre yürütülür ve dosyaların doğru kategoriye yerleştirilmesini sağlar.

Vizyon ve misyon ne anlama geliyor?

Kurumun vizyonu, Türkiye’nin fikri mülkiyet portföyünün ve yenilik ekosisteminin gelişimine katkı sağlayan, sınai mülkiyet alanında ulusal ve uluslararası düzeyde etkin rol oynayan bir kurum olmaktır. Misyonu ise Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda sınai mülkiyet bilincini toplumun bütün kesimlerinde artırmak ve hakların ulusal ve uluslararası düzeyde etkin korunmasına ve ticarileştirilmesine katkı sağlamaktır.

Bu ifadelerin pratik anlamı şudur: Kurum yalnızca bir kayıt makamı olarak değil, farkındalık yaratan, eğitim veren ve hakların ticari değere dönüşmesini destekleyen bir kuruluş olarak tanımlanmıştır. “Ticarileştirme” kavramı, tescilli bir hakkın lisans, devir veya yatırım yoluyla gelir getirmesini ifade eder. Bir buluş ya da marka, tescille yalnızca korunmaz; aynı zamanda ticari bir varlığa dönüşür.

Pratikte bu, bir girişimcinin ya da araştırmacının hakkı için tek bir resmî muhatabı olduğu anlamına gelir. Marka adınızı, ürününüzün görünümünü veya bir buluşunuzu aynı kurum çatısı altında farklı dairelerde koruma altına alabilirsiniz. Kurumun genel görev alanı geniş olsa da her hak türünün incelenmesi o alanda uzman ayrı bir daire tarafından yapılır.

Kurumun başlıca görevleri nelerdir?

Kurumun görevleri, hizmet verdiği alanlara göre şöyle gruplanabilir:

• Tescil ve koruma: Patentler, faydalı modeller, markalar, coğrafi işaretler, geleneksel ürün adları, tasarımlar ve entegre devre topoğrafyaları için tescil ve koruma işlemleri.
• Sözleşme kayıtları: Lisans ve devir anlaşmalarının tescili ve kaydı.
• Zorunlu lisans ve bilirkişilik: Zorunlu lisans işlemlerinde arabuluculuk ve mahkemelerde bilirkişilik.
• Teknoloji takibi: Buluşların kullanımının izlenmesi, yeni teknolojilerin değerlendirilmesi, teknoloji transferinin yönlendirilmesi ve arşivlenmesi.
• Uluslararası ilişkiler: Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar ve yabancı ülkelerle ilişkiler; uluslararası anlaşmaların hazırlanmasına katkı ve Türkiye’de uygulanmasının sağlanması.
• Bilgi ve eğitim: Yurt içi ve yurt dışındaki teknoloji ve araştırma-geliştirme kuruluşlarıyla işbirliği, dokümantasyon merkezleri, yayınlar, kamuoyunu bilgilendirme, eğitim çalışmaları ve akademik çalışmaların desteklenmesi.

Bu görevler üç ana eksende özetlenebilir: hak vermek (tescil), hakkı yönetmek (devir, lisans, yenileme) ve bilinçlendirmek (eğitim, yayın, bilgi bankaları). Kurumun kamuya açık dokümantasyon ve veri tabanları, başvuru öncesi araştırma yapmak isteyenler için de önemli bir kaynaktır; benzer bir marka ya da buluşun daha önce başvurulup başvurulmadığını bu kayıtlardan kontrol edebilirsiniz.

Başvuru sahibi için Kurum hangi noktalarda önem taşır?

Türkiye’de bir hak elde etmek veya mevcut bir hakkı yönetmek istiyorsanız, muhatabınız çoğunlukla TÜRKPATENT’tir. Marka tescil başvurusu, patent başvurusu, tasarım tescili, devir ve lisans kaydı, yenileme ve itiraz süreçleri Kurum aracılığıyla yürür. Yurt dışında koruma isteyenler Madrid (marka), Lahey (tasarım) ya da PCT (patent) gibi uluslararası sistemlerde de Türkiye’deki başvuru üzerinden Kurumla temas kurabilir.

Başvuru türüne göre ayrıntılı bilgi için Teescil’deki ilgili bilgi bankası sayfalarına, güncel ücretler için resmî ücretler ve maliyet hesaplayıcı sayfasına bakabilirsiniz.

Marka başvurusu yapacaksanız, ürün veya hizmetlerinizi Nice sınıflarına göre belirlemeniz gerekir. Patentte buluşunuzun yeniliği, tekniğin bilinen durumunun ötesinde bir buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması aranır. Tasarımda ise ürünün görünümü, yenilik ve ayırt edici nitelik açısından değerlendirilir. Her hak türünün şartları farklı olduğundan, başvurudan önce o türe özgü rehber sayfalarını incelemek zaman kazandırır.

Kurumla çalışırken sık yapılan hatalar

Başvuru sahiplerinin en sık karşılaştığı sorunlar genellikle tescilden sonra ortaya çıkar:

• Yenileme süresini kaçırmak: Marka ve tasarım gibi yenilenebilen haklarda süre dolduğunda koruma sona erebilir.
• Sözleşmeleri sicile işletmemek: Lisans veya devir sözleşmesi yapılmış ancak Kurum kaydına geçirilmemişse, üçüncü kişilere karşı sorun yaşanabilir.
• Bilgileri güncellememek: Unvan veya adres değiştiğinde sicil kaydının düzeltilmemesi, Kurum bildirimlerinin ulaşmamasına yol açabilir.
• Süreleri takip etmemek: Kurum yazışmalarındaki cevap ve itiraz süreleri kesindir; geçirildiğinde hak kaybı doğabilir.

Bu nedenle başvuru sonrasında da dosyanın düzenli takip edilmesi gerekir.

Hakkınızı korumanın en etkili yolu, tescili tamamlamanın ötesinde dosyayı bir portföy gibi yönetmektir: hangi hakkın hangi tarihte yenilenmesi gerektiğini, hangi lisansların geçerli olduğunu ve hangi markaların kullanılmadığı için risk taşıdığını periyodik olarak gözden geçirin.

Türk sınai mülkiyet sisteminin temel kanunu 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’dur. Kurumun yapısı ve görevlerine ilişkin hükümler ise Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmiştir. Mevzuat zaman içinde değişebileceğinden, kritik kararlar vermeden önce TÜRKPATENT’in ve Resmî Gazete’nin güncel metinlerini kontrol etmek en güvenli yoldur.