Статистическая отчётность

Sınai mülkiyet portföyü ne anlama gelir?

Sınai mülkiyet portföyü, bir kurumun kayıtlarında bulunan sınai mülkiyet haklarının toplamını ifade eder. Sayfadaki tabloda bu portföy beş kalemde gösterilir: patent, faydalı model, marka, tasarım ve coğrafi işaret.

Tabloya göre marka, açık ara en büyük kalemdir. Sayısı 1.404.421 olan marka portföyünü 740.466 ile tasarım izler. Patent sayısı 158.707, faydalı model sayısı 34.549 ve coğrafi işaret sayısı 1.051 olarak verilmiştir. Marka sayısının yüksekliği, markanın her ölçekten işletme tarafından kullanılan yaygın bir hak olmasıyla uyumludur; patent ve faydalı model ise teknik içerik gerektirdiği için daha az sayıdadır. Bu bir yorumdur, tabloda gerekçesi belirtilmemiştir.

Tabloda portföyün hangi tarih itibarıyla hesaplandığı ve bu rakamların yalnızca tescilli hakları mı yoksa işlemdeki dosyaları da mı kapsadığı belirtilmemiştir. Bu nedenle sayıları kesin bir tarihle ilişkilendirmeden, tablodaki sunuma göre sıralama ve büyüklük karşılaştırması için kullanın.

En çok başvuru yapılan iller hangileridir?

Sayfa, her hak türü için başvuruların en yoğun olduğu üç ili sıralar.

İstanbul her kategoride birinci sıradadır. Ankara patentte ve markada ikinci, Bursa ise faydalı model ve tasarımda ikinci sıradadır. İzmir yalnızca marka tablosunda ilk üçte görünür. Bursa'nın hem tasarım hem faydalı modelde ilk üçte yer alması ilin imalat ağırlıklı yapısıyla ilişkilendirilebilir; ancak bu bir çıkarımdır, tabloda nedeni belirtilmemiştir.

İl sıralamaları nasıl yorumlanmalı?

Mutlak sayılar ile il büyüklüğü arasındaki ilişkiye dikkat edilmelidir. İstanbul'un çok sayıda başvuruya sahip olması, nüfus ve firma sayısı yüksek olduğu için beklenen bir sonuçtur; kişi başına veya firma başına başvuru oranı hakkında tek başına bilgi vermez.

Hak türleri arasındaki ölçek farkı da dikkat çekicidir. İstanbul'daki marka başvurusu sayısı (18.701), aynı ildeki patent başvurusu sayısının (523) kat kat üzerindedir. Bu durum, markanın görece erişilebilir ve yaygın bir hak olduğunu, patentin ise teknik ve nitelikli bir süreç gerektirdiğini düşündürür. Yine de kategoriler farklı süreçlere sahip olduğundan, sayıları birbirinin doğrudan karşılığı gibi kıyaslamak doğru olmaz.

Tablodaki başvuru sayılarının hangi döneme ait olduğu sayfada belirtilmemiştir. Bu yüzden rakamları yıllık veya aylık bir toplam gibi sunmak yerine, 'sayfadaki tabloya göre' ifadesiyle aktarmak daha güvenlidir.

İl bilgisi çoğu istatistikte başvuru sahibinin adresiyle ilişkilendirilir; başvurunun hangi ilde fiziken yapıldığıyla değil. Günümüzde başvuruların büyük bölümü elektronik ortamda yapıldığından, başvuruyu yapan kişinin bulunduğu il ile kayıtlı adres ilinin farklı olması mümkündür. Merkezi bir ilde kayıtlı olan şirketin üretim tesisi başka bir ilde olsa bile başvuru merkezin iline yazılabilir.

Bu nedenle il bazlı tabloları 'hangi ilde ne kadar buluş yapıldı' sorusunun kesin yanıtı değil, 'hangi ilde kayıtlı başvuru sahibinden kaç başvuru geldi' sorusunun yanıtı olarak okumak gerekir. Yöntem ayrıntıları için Meta Veri İstatistik sayfasına bakılabilir.

Tablodaki portföy ve il verilerini yorumlarken şu soruları sorun: Rakam stok mu (birikmiş toplam) yoksa akış mı (belirli bir dönemdeki başvuru)? Portföy tablosu bir birikimi, il tabloları ise başvuruları gösterir; bu iki türü toplamak ya da oranlamak yanlış sonuç verir. Ayrıca aynı hak türünde farklı kaynaklardaki sayılar (örneğin başka bir yıl veya başka bir derleme) küçük farklar gösterebilir; bunun nedeni tarih esası ve güncelleme zamanı farkı olabilir.

Tabloları kendi çalışmanızda nasıl kullanırsınız?

Girişimciler, hangi illerde fikri mülkiyet faaliyetinin yoğun olduğunu görerek rekabet ortamını tahmin edebilir. Yerel kalkınma kurumları ve odalar, kendi illerinin patent, tasarım ve marka performansını ulusal tabloyla karşılaştırabilir. Öğrenciler ve araştırmacılar ise Türkiye'deki sınai mülkiyet yapısına hızlı bir giriş yapar.

Daha ayrıntılı veri gerekiyorsa NACE istatistikleri ve meta veri sayfaları kullanılabilir. Yayımlanan rakamlar zaman içinde güncellendiğinden, bir rapora veya sunuma rakam alırken sayfanın o andaki halinin tarihini kaydetmek iyi bir uygulamadır.

Bir iş planı, yatırım sunumu veya akademik çalışma hazırlıyorsanız, bu tablolar bağlam kurmak için kullanılabilir. Örneğin yeni bir markayı kayıt ettirmeyi düşünen bir girişimci, marka portföyünün 1,4 milyonu aştığını görerek hazır bir isim bulmanın kolay olmadığını, benzerlik araştırmasının önemini ve sınıf seçiminde dikkatli olunması gerektiğini anlayabilir. Bu bir çıkarımdır; tabloda doğrudan söylenen bir şey değildir.

Bir tasarım atölyesi ise tasarım başvurularının İstanbul, Bursa ve Ankara'da yoğunlaştığını görerek yerel rakipleri ve kümelenme alanlarını değerlendirebilir. Bir üniversite teknoloji transfer ofisi, patent başvurularında ilk üç il dışında kalan illerin potansiyelini inceleyebilir.

Her durumda rakamların kaynağını ve erişim tarihini belirtin. Bu sayfadaki sayılar 'sayfadaki tabloya göre' aktarılmalı, güncel durum için TÜRKPATENT istatistikleriyle doğrulanmalıdır.

Sunumlarda tabloyu olduğu gibi aktarmak yerine kendi sorunuza göre özetleyin. Örneğin 'Marka başvurularında ilk üç ilin sıralaması İstanbul, Ankara, İzmir şeklindedir' cümlesi, tabloya sadık kalan güvenli bir aktarımdır. 'Bursa en çok tasarım yapan ildir' gibi ifadeler ise tabloda yer almadığı için kullanılmamalıdır; tabloda Bursa tasarımda ikinci sıradadır.

Eğitim ve eğitim materyallerinde de bu veriler pratik bir ders örneği sunar: öğrenciler portföy büyüklüklerini hak türlerine göre kıyaslayabilir, il sıralamalarını harita üzerinde gösterebilir ve bu dağılımın nedenlerini tartışabilir.