Классификация промышленных образцов (Locarno)

Locarno sınıflandırması nedir?

Locarno Sınıflandırması, endüstriyel tasarımların kaydı için kullanılan uluslararası ürün sınıflandırmasıdır. Adını, 1968'de imzalandığı İsviçre şehri Locarno'dan alır ve Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından yönetilir. Sistem, ürünleri sınıflar ve alt sınıflar hâlinde düzenler; her sınıf belirli bir ürün grubunu (örneğin giyim, mobilya, ambalaj, aydınlatma gibi) kapsar. Alfabetik bir ürün listesiyle birlikte kullanıldığında, bir ürünün hangi sınıf ve alt sınıfa girdiğini bulmak kolaylaşır.

Marka başvurularında kullanılan Nice sınıflandırması mal ve hizmetleri sınıflara ayırır; Locarno ise yalnızca tasarımın uygulandığı ürünü sınıflandırır. İki sistem birbirinin yerine geçmez ve aynı sınıf numaraları aynı şeyi ifade etmez.

Tasarım başvurusunda sınıf neden belirtilir?

Sınıflandırmanın amacı korumayı sınırlandırmak değil, kayıtları düzenlemektir. Sınıf bilgisi şu işlevleri görür:

• Arama ve tarama: Benzer ürünlerdeki mevcut tasarımları aramayı kolaylaştırır.
• İnceleme ve yayım: Kurum, başvuruları ürün gruplarına göre düzenleyerek yayımlar.
• İstatistik: Başvuru ve tescillerin ürün gruplarına göre dağılımı izlenebilir.
• Uluslararası uyum: Farklı ülkelerin ofisleri aynı sınıflandırma dilini kullanır.

Önemli nokta: Bir tasarımın korunma kapsamı sınıfla değil, görsellerle belirlenir. Dolayısıyla "başka sınıfta olduğu için sorun olmaz" gibi bir varsayım yanlıştır; başka bir ürün grubunda da aynı genel izlenimi yaratan tasarımlar sorun çıkarabilir.

Doğru Locarno sınıfı nasıl seçilir?

Sınıf seçerken şu yol izlenebilir:

1. Tasarımın uygulandığı ürünü net olarak yazın (örneğin "sandalye", "şişe", "ambalaj kutusu").
2. Locarno listesinde ürün adını arayın ve ilgili sınıf ve alt sınıfı not edin.
3. Ürün birden fazla amaca hizmet ediyorsa asıl işlevine göre sınıflandırın; gerekiyorsa birden fazla sınıf için ayrı tasarım başvurusu düşünün.
4. Birden fazla tasarımı tek başvuruda toplamak istiyorsanız aynı sınıftan olma koşulunun geçerli olup olmadığını güncel kılavuzdan kontrol edin.

Sayfada yer alan Locarno Sınıfları (2022) dosyası, sınıf başlıklarını ve alt sınıfları içeren XLS belgesidir. Sınıflandırma periyodik olarak güncellendiğinden başvuru anında geçerli sürümün esas alınması gerekir.

Bazı ürünler birden fazla parçadan oluşur ya da set halinde satılır. Böyle durumlarda tasarımın ürünün tamamına mı, yoksa tek tek parçalara mı uygulandığını netleştirmek gerekir. Örneğin bir yemek takımının tabak, bardak ve çatalları farklı alt sınıflarda yer alabilir. Setin bir bütün olarak mı yoksa parçalarının ayrı ayrı mı korunacağı, hem sınıflandırmayı hem başvuru stratejisini etkiler. Bu tür durumlarda güncel başvuru kılavuzuna bakmak ve gerekirse her parça için ayrı tasarım başvurusunu değerlendirmek yararlıdır.

Ayrıca tasarım bir ürünün parçasına ilişkin olabilir. Parçanın kendi başına satılan bir ürün olup olmadığı da sınıflandırmayı değiştirir.

Sınıflandırmada sık yapılan hatalar

Uygulamada karşılaşılan en yaygın hatalar şunlardır:

• Ürün yerine tasarımı tarif etmek: "Mavi desenli" gibi bir ifade ürün değildir; ürün adı yazılmalıdır.
• Çok genel ürün adı kullanmak: "Eşya" veya "aksesuar" gibi ifadeler sınıf belirlemeyi zorlaştırır.
• Yalnızca üst sınıf numarasına bakmak: Alt sınıf bilgisi de doğru olmalıdır.
• Nice ile karıştırmak: Marka sınıfları ile tasarım sınıfları farklı sistemlerdir.

Yanlış sınıf hemen hak kaybına yol açmasa da, eksiklik bildirimine ve sürecin uzamasına neden olabilir. Emin olmadığınız durumlarda ürünün işlevini ve kullanım alanını sınıf listesindeki örneklerle karşılaştırmak yardımcı olur.

Locarno, Nice ve IPC arasındaki fark nedir?

Fikrî mülkiyet alanında üç temel uluslararası sınıflandırma sık karıştırılır. Hangi hakkın hangi sistemi kullandığını bilmek, hem başvuru hazırlığında hem arama yaparken yardımcı olur.

Bir ürünün üç ayrı hak biçiminde korunduğu durumda, her hak kendi sınıflandırma sistemine göre sınıflandırılır. Örneğin bir mutfak aletinin görünümü Locarno sınıfında, aletin adı ve logosu Nice sınıfında, aletin içindeki teknik mekanizma ise IPC sınıfında yer alır. Bu üç sistem birbirinden bağımsızdır ve sınıf numaraları birbirine karşılık gelmez.

Locarno sınıflandırması, sınıf ve alt sınıf başlıkları ile alfabetik ürün listesinden oluşur; ayrıca sınıflandırmayı kullanırken yol gösteren açıklayıcı notlar içerir. Sınıflandırma, ürün kategorileri bakımından kapsamlı bir yapıya sahiptir ve sürümleri zaman zaman güncellenir. Sayfada listelenen sürümün yıl bilgisi, belgenin hangi yıl yayımlanan sürüm olduğunu gösterir; yeni bir sürümün yayımlanıp yayımlanmadığı WIPO ve TÜRKPATENT kaynaklarından kontrol edilmelidir.

Başvuru sahipleri için pratik çıkarım şudur: Tasarımınızı hangi sınıfa koyarsanız koyun, bunu Nice sınıfıyla eşleştirmeye çalışmayın. Bir tasarımın ve aynı ürünün markası farklı sınıflarda yer alacaktır; bu normaldir ve hatalı bir durum değildir.

Locarno sınıflandırması ayrıca tasarım araştırması yapan kişilere de yardımcı olur. Aynı sınıfta ve alt sınıfta kayıtlı mevcut tasarımları taramak, önceki tasarımlara ilişkin bir fikir verir ve hem yenilik hem ayırt edici nitelik değerlendirmesi için kullanılabilir. Ancak araştırmayı yalnızca tek bir sınıfla sınırlandırmamak gerekir; aynı görünümlü bir tasarım başka bir ürün grubunda da kayıtlı olabilir. Bu yüzden önce kendi sınıfınızda, sonra komşu sınıflarda tarama yapmak daha güvenlidir.

Sınıflandırma bilgisi, aynı zamanda istatistiklerde de kullanılır: tasarım başvuru ve tescillerinin Locarno sınıflarına göre dağılımı Kurum tarafından yayımlanır.