Tasarım İşlem Ücretleri

Tasarım tescilinde hangi resmî ücretler ödenir?

Bir tasarım tescilinde ödenen ücretler tek bir bedelden ibaret değildir. Süreç boyunca farklı aşamalarda farklı kalemler gündeme gelir. En temel kalem, başvuru sırasında ödenen tasarım tescil başvuru ücretidir. Başvuruya birden fazla tasarım dâhil edilirse, ilave her tasarım için ayrı bir başvuru ücreti kalemi uygulanır ve bu kalem tasarımın başvurudaki sıra numarasına göre değişir (2., 3.-5. ve 6. ve sonraki tasarımlar için ayrı ayrı tanımlanmıştır).

Başvuru yayımlanacaksa yayım ücreti ödenir. Bu ücret, tasarım görselinin kapladığı alana göre (her 8 x 8 cm'lik alan için) hesaplandığından görsel sayısı ve boyutu maliyeti etkiler. Yayımın ertelenmesi talep edilecekse bunun için her tasarım başına ayrıca bir erteleme talebi ücreti bulunur.

Tüm tutarlar, ilgili yıl için ilan edilen tarifede yer alır. Tutarlar sık güncellendiğinden bu sayfada rakam tekrarlanmaz; güncel değerler için aşağıdaki tabloya ve ücret hesaplama dosyasına başvurun.

Ücretlerin ödenme zamanı da önemlidir. Başvuru ücreti başvuruyla birlikte, yayım ücreti ise yayım aşamasında ödenir; yenileme ücreti yenileme başvurusuyla birlikte yatırılmalıdır. Ödemenin süresinde yapılmaması, işlemin eksik sayılmasına neden olabilir. Her ücret kalemi için hangi aşamada ve hangi süre içinde ödeme yapılacağı, ilgili kılavuz ve Kurum duyurularından teyit edilmelidir.

Yenileme ve ek süreli yenileme ücretleri nasıl çalışır?

Tescilli tasarım 5 yıllık dönemler hâlinde korunur ve toplamda 25 yıla kadar yenilenebilir. Her yenileme dönemi için yenileme başvuru ücreti ödenir. Birden fazla tasarım aynı kayıtta yenileniyorsa ilave her tasarım için ayrı bir yenileme kalemi vardır.

Koruma süresi sona ermeden yenileme yapılamazsa, 6 ay süre uzatımı ile yenileme imkânı için ayrı bir ücret tanımlanmıştır. Bu kalem normal yenileme ücretinden belirgin biçimde yüksektir. Bu nedenle yenileme tarihini takvime işlemek ve süresinde işlem yapmak, hem hak kaybını hem de gereksiz maliyeti önler.

Sık yapılan hata, ücretin ödenmiş olmasının yenileme başvurusunun tamamlandığı anlamına geldiğini düşünmektir. Başvuru formunun ve ödemenin birlikte, süresi içinde tamamlanması gerekir.

Yenileme ücretini planlarken, yenilenecek tasarım sayısını da hesaba katmak gerekir. Aynı kayıttaki birden fazla tasarımı birlikte yenilemek, tek tek yenilemekten genellikle farklı bir maliyet çıkarır, çünkü ilave her tasarım için ayrı ve daha düşük bir kalem tanımlanmıştır. Her yenileme döneminde hangi tasarımların hâlâ ticari değer taşıdığını gözden geçirmek, kullanılmayan tasarımları yenilemeyerek maliyeti düşürmeye imkân verir. Bu karar, hakkın sona ermesi demektir; vazgeçilen tasarım serbest hâle gelir ve başkaları tarafından kullanılabilir. Bu nedenle yenilememe kararı, ürün stratejisi ve rekabet durumu değerlendirilerek verilmelidir.

Devir, lisans, rehin gibi sicil işlemlerinin ücretleri

Tasarım hakkı üzerinde yapılan işlemlerin sicile kaydı için de ayrı ücretler vardır. Tabloda şu işlem türleri yer alır:

• Devir işlemi kayıt ücreti,
• Lisans kayıt ve lisans yenileme ücreti,
• Miras yoluyla intikal işlemi kayıt ücreti,
• Rehin işlemleri kayıt ve yayım ücreti,
• Birleşme, bölünme veya ayni sermaye koyma borcu gibi yapısal değişikliklere ilişkin işlem ücreti,
• Rüçhan hakkı kayıt ücreti.

Ayrıca tescil belgesi sureti veya sicil sureti düzenleme ile rüçhan hakkı belgesi düzenleme gibi belge işlemleri için de ücretler bulunur. Devir ve lisans gibi işlemlerin sicile kaydı, bu işlemlerin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi bakımından önemlidir.

Rehin işlemlerinin ücreti, tasarım hakkının teminat olarak gösterildiği finansman işlemlerinde gündeme gelir. Bu işlem sicile kaydedildiğinde hak üzerindeki yük üçüncü kişilere de görünür hale gelir. Benzer şekilde miras yoluyla intikalde hakkı devralan mirasçıların sicile işlenmesi için ayrı bir kayıt ücreti öngörülmüştür.

Ücret hesaplarken sık yapılan hatalar

Uygulamada ücretlerle ilgili birkaç hata sık görülür:

• Eski yılın tarifesini kullanmak: Ücretler yıllık güncellenir; ödeme anındaki tarifeye bakılmalıdır.
• İlave tasarımları atlamak: Çok tasarımlı başvurularda her ek tasarımın ücreti ayrıca eklenir.
• Yayım alanını hesaba katmamak: Görsel sayısı ve boyutu yayım ücretini etkiler.
• Yanlış ödeme yöntemi: Ödemeler kurumsal tahsilat kanallarından yapılır; hesap bilgileri sayfası ayrıca incelenmelidir.
• Yenileme tarihini kaçırmak: Ek süreli yenileme çok daha pahalıdır.

Sayfadaki "Tasarım Başvuru Ücreti Hesaplama" dosyası, çok tasarımlı başvurularda toplam tutarı görmek için pratik bir araçtır. Sitedeki maliyet hesaplayıcı sayfası da resmî ücretleri tek bir toplamda görmek için kullanılabilir.

Çok tasarımlı bir başvuruda toplamı elle hesaplamak yerine hesaplama dosyasını kullanmanız, tasarım sırasına bağlı kalemlerin yanlış toplanmasını önler. Hesaplamayı ödeme öncesinde bir kez daha kontrol etmek de hatayı azaltır.

Maliyeti bütçelemek için pratik bir çerçeve

Bir tasarım portföyü kuracak işletme için ücretleri yaşam döngüsüne yaymak yararlıdır. Başlangıçta başvuru ve yayım ücretleri çıkar; beş yıl sonra yenileme ücreti gündeme gelir; ticari el değiştirme olursa devir veya lisans kayıt ücretleri eklenir. Bu nedenle toplam maliyeti yalnızca başvuru anındaki rakamla ölçmek yanıltıcıdır.

Çok sayıda varyasyon içeren ürün aileleri için tek başvuruda toplu tasarım vermek, ilave tasarım ücret kalemlerinden yararlanmaya imkân verebilir; fakat bütün tasarımların aynı Locarno sınıfında olması gibi koşullar için güncel kılavuza bakmak gerekir. Hangi tasarımların gerçekten korumaya değer olduğuna baştan karar vermek, gereksiz ücret ödemesini önler: ticari değeri düşük veya kısa ömürlü varyasyonlar için tescilsiz korumayla yetinmek de bir seçenektir.