Faydalı Model İşlem Ücreti

Faydalı model ücret tablosunda neler bulunur?

Faydalı model tablosu, patent tablosuna göre daha az kalem içerir. Her satırda işlem kodu, açıklama ve ilgili yılın işlem ücreti yer alır. Patent tablosundaki gibi ücret, KDV ve harç ayrımı yoktur; verilen değer doğrudan ödenecek tutarı gösterir. Tablo şu işlem gruplarına ayrılabilir:

• Başvuru işlemleri: Faydalı model başvuru ücreti, rüçhan hakkı talebi, ek süre talebi.
• Belge düzenleme: Faydalı model belgesi, rüçhan hakkı belgesi, onaylı suret ve sicil sureti.
• Sicil işlemleri: Devir, lisans, lisans verme teklifi, miras yoluyla intikal, rehin ve yapısal değişiklikler.
• Raporlar: Araştırma raporu düzenlenmesi ücreti.
• Yıllık ücretler: 2. yıldan 10. yıla kadar sicil kayıt ücretleri.
• Dönüşümler ve toparlama kalemleri: Patent/faydalı model arası değiştirme, hakların yeniden tesisi, işlemlerin devam ettirilmesi.

Tutarlar bu yazıda yer almaz; çünkü tablo her yıl güncellenir. Resmî ücretler sayfasındaki güncel listeye bakın.

Tablodaki bazı kalemler sabit tutar yerine bir formülle ifade edilir (ör. vadesinde ödenmeyen yıllık ücret veya mücbir sebep). Bu satırlarda ödenecek tutar, hesaplamanın sonucudur; kendi hesabınızdan emin değilseniz TÜRKPATENT'e danışın. Ayrıca tablodaki "2026 işlem ücretleri" sütunu yılın tarifesini belirtir; farklı yıllarda yapılan işlemlerde ilgili yılın tarifesine bakılmalıdır.

Faydalı model için yıllık ücret nasıl ödenir?

Faydalı model, başvuru tarihinden itibaren en çok 10 yıl korunur. Bu süre boyunca hakkın ayakta kalması için her yıl sicil kayıt ücreti ödenir. Tabloda 2. yıldan 10. yıla kadar ayrı satırlar vardır. Patentte ödeme 3. yıldan başladığı için faydalı modelde ilk yıllık ücret bir yıl daha erken gündeme gelir.

Yıllık ücretlerde dikkat edilecek noktalar:

• Her yıllık ücretin son ödeme günü başvuru tarihine göre belirlenir; kesin günü TÜRKPATENT'ten doğrulayın.
• Vadesinde ödenmeyen yıllık ücret için tabloda ek ödeme oranı tanımlıdır (ödenmesi gereken yıllık ücretin yüzde 25'ine kadar ek).
• Ayrıca "yıllık ücret için telafi ücreti" kalemi bulunur; bu kalem, ödenmesi gereken yıllık ücretin belirli bir katı olarak hesaplanır. Hangi durumda uygulandığını TÜRKPATENT'ten doğrulayın.
• Mücbir sebep hâlinde yüzde 50 oranında ek ödeme yapılır.

Sayfanın sonunda 2026 yıllık ücret tablosunu içeren bir dosya (XLSX) bulunur; yıllık ödeme planı yaparken bu dosyayı kullanabilirsiniz.

Tüm bu kalemleri bir tabloya dökerek her yıl için son ödeme tarihi belirlemek faydalıdır.

Araştırma raporu ücreti ve faydalı model süreci

Faydalı model başvurularında, patentte olduğu gibi kapsamlı bir esas inceleme yapılmaz; bu yüzden süreç daha hızlıdır. Ancak yeniliği kanıtlayan bir araştırma raporu düzenlenebilir ve bu rapor ayrı ücrete tabidir. Tabloda iki kalem vardır: gerçek kişiler (10 başvuruya kadar) ve üniversiteler (100 başvuruya kadar) için tanımlı kalem ile bunun dışındaki başvurular için daha yüksek kalem.

Araştırma raporu neden önemlidir?

• Faydalı modeli başkalarına karşı ileri sürmeden önce yeniliği konusunda fikir verir.
• Olası bir dava veya itirazda belgenin hukuki gücünü artırır.
• Lisans veya devir görüşmelerinde ticari güven sağlar.

Raporun ne zaman ve hangi koşullarla talep edilebileceği mevzuata bağlıdır; güncel usulü TÜRKPATENT'ten doğrulayın. Raporsuz bir hakkın dava ortamında zayıf kalabileceğini de göz önünde bulundurun.

PCT ulusal aşaması ve dönüşüm ücretleri

PCT (Patent İşbirliği Antlaşması) başvuruları Türkiye'de faydalı model olarak ulusal aşamaya girebilir. Bunun için ayrı bir ulusal aşama ücreti ve süre kaçırıldığında ek süre ücretleri vardır. Tabloda 33. aydan sonra ulusal aşamaya giren başvurular için ayrı bir ek süre kalemi bulunur.

Başvuru türleri arasında geçiş de mümkündür:

• Faydalı modelden patente: Buluş yeterince güçlüyse daha uzun ve kapsamlı koruma için patent başvurusuna dönüştürülebilir.
• Patentten faydalı modele: Patent verilmesi zor görünüyorsa daha hızlı bir koruma elde etmek için faydalı modele değiştirilebilir. Bu iki yönde de ayrı değiştirme ücretleri ve araştırma ücretleri bulunur.

Karar verirken toplam maliyeti, koruma süresini (10 yıla karşılık 20 yıl) ve ticari ömrü birlikte değerlendirin.

Faydalı model maliyeti nasıl planlanır?

Faydalı model, patentten daha az işlem kalemi içerdiği için maliyet planlaması da daha basittir. Yine de bütçeyi yalnızca başvuru ücretine bakarak yapmak yanıltıcıdır. Gerçekçi bir plan şu kalemleri kapsar:

• Başvuru aşaması: Başvuru ücreti, varsa rüçhan hakkı talebi ücreti ve ek süre gerekirse ek süre ücreti.
• Rapor aşaması: Araştırma raporu isteniyorsa bu raporun ücreti.
• Tescil aşaması: Faydalı model belgesinin düzenlenmesi için ayrı bir belge ücreti.
• Koruma dönemi: 2. yıldan 10. yıla kadar toplam dokuz yıllık sicil kayıt ücretleri.
• İsteğe bağlı işlemler: Devir, lisans, rehin, onaylı suret ve sicil sureti gibi talepler.

Tabloda yıllık ücretlerin yıl ilerledikçe arttığı görülür; bu nedenle ilk yıllarda düşük, son yıllarda daha yüksek bir yük oluşur. Ürünün ticari ömrü kısa ise tüm süreyi sürdürmek yerine, ürünün piyasadaki ömrüne göre yıllık ücret ödemeyi bırakmak da düşünülebilir.

Planlama yaparken sık yapılan hata, dönüşüm ücretlerini unutmaktır. Faydalı model başvurusunu patent başvurusuna çevirmek isterseniz, hem değiştirme talebi hem de araştırma ücreti doğar. Karar vermeden önce toplam maliyeti iki senaryo için karşılaştırın.

Son olarak, ücret tablosunun yalnızca resmî bedelleri gösterdiğini, vekil hizmet bedellerinin ise ayrıca hesaplandığını unutmamak gerekir.